Oto tamiri kesiminde yetişmiş eleman eksikliği yaşanırken, ustalar iş öğretecek çırak bulamamaktan yakınıyor.
Türkiye’de oto tamiri dalında eleman eksikliği sorunu gün geçtikçe artıyor. Mesleğin ustaları, işlerini devredecek çırak ve kalfa bulmakta zorluk çekiyor.
İstanbul Oto Sanatkarları Esnaf Odası Başkanı Mustafa Keskin, AA muhabirine, çırak sayısındaki düşüşün dalın geleceğini tehdit ettiğini, endüstride yetişmiş eleman eksikliğinin Türkiye’nin önemli sorunu olduğunu söyledi.
Anne-babaların çocuklarını daha rahat etmeleri kanısıyla beyaz yakalı kesimlere yönlendirmesinin büyük bir yanılgı olduğunu tabir eden Keskin, gelir düzeyinde mavi yakalıların beyaz yakalıları geride bıraktığını vurguladı.
Bu meslekte ustalığın değerine dikkati çeken Keskin, “Büyük endüstrileri bile sahipleri değil, ustalar yönetir. Türkiye’nin geleceği, çırak-kalfa-usta müfredatından, Ahi Evran kültüründen geçer. Maalesef bundan yoksunuz.” sözlerini kullandı.
Çözüm meslek liselerinde
Geçmişte ilkokul çağındaki çocukların yaz tatilinde çıraklık yaptığını, ilkokuldan sonra okula devam etmeyecekse çıraklığa verildiğini anlatan Keskin, mevcut müfredatta ise 12 yıllık zarurî eğitimin 17-18 yaşında bittiğini, bunun da dallara orta eleman yetişmenin önünü tıkadığını kaydetti.
Bu sorunu aşmak için meslek okullarının geliştirilmesi gerektiğinin altını çizen Keskin, “Meslek okullarının çoğalması, bu işin önünün açılması lazım. Yalnız otoda değil bütün kesimlerde meslek okullarının güçlendirilmesi gerekiyor.” dedi.
Önemini kaybetmeyecek mesleklerden birinin otomotiv bölümü olduğunu belirten Keskin, “Yabancı ülkelerden gelen çocuklar buralarda çıraklık yapmaya başladı. Yarın bu meslekler elimizden giderse yazık olur. Bunlar da ülkelerine döndüğü vakit mesleği icra edecek adam bulamayız.” diye konuştu.
“Onlarca üniversite mezunu işsiz, bizim meslekte yetişen yok”
Maslak’taki İstanbul Atatürk Oto Sanayi Sitesi’nde ustalık yapan ve 45 yıldır oto tamiri kesiminde çalıştığını söyleyen Rasim Çekerekli de 12 yıllık mecburî eğitimin sonunda 18 yaşına gelen bir kişiyi bu yaştan sonra meslekte yetiştirmenin güç olduğunu belirtti.
Kaliteli eleman yetişmesi için meslek liselerine verilen kıymetin arttırılması gerektiğini lisana getiren Çekerek, “Onlarca üniversite mezunu piyasada işsiz, bizim meslekte yetişen yok.” tabirini kullandı.
Meslek liselerinde yapılan düzenlemelerle birlikte öğrencilerin haftanın bir günü okula gittiğini, 4 gün atölyelerde çalışabildiğini hatırlatan Çekerekli, “Çocuklar hem pratik hem teorik bilgi alıyor. Bir de bu kanunla çocuklarımızın sigortasını, minimum fiyatın bir kısmını da devlet ödüyor. Çocuk hem küçük yaşta para kazanma alışkanlığını elde ediyor hem de sanatını elde etmiş oluyor. Çocuk okul bittiğinde liseden diploma ve ustalık dokümanı alıyor. Bu ustalık dokümanı, Avrupa çapında geçerli bir evrak. Hasebiyle anne ve babalardan ricam, çocukları illa düz liseye, Anadolu Lisesine gidecek yahut üniversite okuyacak diye yönlendirmesin. Eli yatkın çocukları bu araba dalında yetiştirelim.” diye konuştu.
Otomotiv dalındaki her alanda yetiştirilecek çırak bulunamadığını kaydeden Çekerekli, “Herkes bir an evvel masa başı müdürlük istiyor, bankacı olsun, tıp okusun istiyor. Lakin 85 milyonluk ülkede aslında gelecek sanatkarların elinde. Yani sanatkar kesiti ne kadar güçlü olursa iktisat de güçlenecek.” dedi.
3 oğlundan birinin otomotiv mezunu olduğunu lakin çocuklarının kendisiyle çalışmadığını belirten Çekerekli, bu mesleğin cazipliğini gençlerin anlatması gerektiğini söyledi.
Çekerekli, “Eleman yetişmediği için usta da yetişmiyor. Bu gidişle, 10 yıl sonra otomobilinizi tamir edecek usta bile bulamayacaksınız.” dedi.
“Biz de kapatsak sanayi olduğu üzere gidecek”
İhsan Tanrıverdi, yaklaşık 45 yıldır kaportacılık yaptığını belirterek, “63 yaşındayım. Hala çalışıyoruz. Bizden diğer usta yok, yetişmiyor. Biz de kapatsak sanayi olduğu üzere gidecek.” diye konuştu.
Mesleğe 1982 yılında başladığını söyleyen Erdal Özdağlar, günümüzde çırakların cep telefonlarıyla fazla vakit geçirmelerinin işi öğrenmelerine mani teşkil ettiğini, kendilerini işe veremediklerini söyledi.
Usta Cemal Şahin ise kendilerine tamirci gözüyle bakıldığı için şimdiki gençlerin mesleğe talipli olmadıklarını söyledi.
Mesleğine gereken kıymetin verilmediğini öne süren Şahin, “Mesela bir ressam kıymetli lakin ben de otomobil yapıyorum. Parçalamış arabayı yapmışım, orjinal haline getirmişim lakin bunun bedeli yok.” tabirlerini kullandı.
Ayhan Zaglı da 45 yıllık usta olduğunu belirterek, eski devirde her dükkanda 10 çırak olduğunu fakat günümüzde çırak bulunamadığını anlattı.
Yaptıkları işi yeni kuşağın beğenmediğini Zaglı, “3 oğlum var. Okul devrinin uzun olmasından ötürü 3’ünü de mesleğe sokamadım. 16-17 yaşında çocukları buraya nasıl getireyim? Hiçbiri çalışmıyor. Son kuşağız. Endüstride 3 bin 500 dükkan varsa hiçbirinde 20 yaşında bir adam bulamazsınız.” diye konuştu.
Gençlerin yapması gereken işi kendilerinin yaptığını söyleyen Zaglı, “Şu koskoca atölyede 30 otomobilin içinde 2 bireyiz. Sonumuz güzel değil.” dedi.
İyi ustaların yetişmesi için çocukların 10-12 yaşlarından itibaren endüstride olmaları gerektiğini vurgulayan Zaglı, “Eskiden bir endüstride her 5 yılda bir 100 sanatkar çıkardı. Artık atölyeleri dolaşın, bir tane çırak bulamazsın.” sözünü kullandı.