Mudanya, mübadelenin 103. yılında mübadil kentleri tıpkı masada buluşturdu. “Aynı Konuttan, Başka Dünyalara” temasıyla düzenlenen anma etkinliklerinde Girit fotoğrafları standı açıldı, göç yollarında hayatını yitirenler anısına denize karanfiller bırakıldı, Girit Mahallesi’nde mübadeleyi anlatan tiyatro gösterimi sahnelendi. Mübadil kentlerin belediye liderlerinin bir ortaya geldiği panelde ise, Lider Deniz Dalgıç’ın önerisiyle Mübadil Kentler Birliği kurulması daveti yapıldı.
Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi’nin 103. yıl dönümü, Mudanya Belediyesi tarafından “Aynı Konuttan, Farklı Dünyalara” temasıyla düzenlenen kapsamlı etkinliklerle Mudanya’da anıldı. Anma programı, mübadil kentlerin belediye liderlerini buluşturdu, mübadelenin kent hafızasında bıraktığı izleri ve ortak geleceğe dair sorumlulukları konuşuldu.
Türkiye ve Yunanistan ortasında 30 Ocak 1923’te imzalanan Türk-Yunan Nüfus Mübadelesine Ait Sözleşme ve Protokolü’nün yıl dönümü münasebetiyle düzenlenen ve Mudanya Belediye Başkanı Deniz Dalgıç’ın ev sahipliği etkinliklere, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey, Kuşadası Belediye Lideri Ömer Günel, Nilüfer Belediye Lideri Şadi Özdemir, siyasi parti temsilcileri, mübadil dernekleri, akademisyenler ve vatandaşlar katıldı.
Mütareke Müze Konutu önünde düzenlenen törende, Lozan Mübadilleri Vakfı ile Türkiye’deki mübadil kuruluşları tarafından imzalanan 103. Yıl Bildirisi okundu, akabinde göç yollarında hayatını yitirenler anısına denize kırmızı karanfiller bırakıldı. Program kapsamında düzenlenen “Mübadeleyle Yüzleşen Kentler” başlıklı panelde ise, mübadil nüfusla şekillenmiş kentlerin belediye liderleri bir ortaya geldi.
DALGIÇ’TAN MÜBADİL KENTLER BİRLİĞİ ÖNERİSİ
Başkanlar oturumundatoplumsal hafızanın korunmasının önemini anlatan Mudanya Belediye Başkanı Deniz Dalgıç, Türkiye’den göç eden mübadillerin hayatlarına dair pek çok datayı kayıt altına aldığını, buna rağmen sözlü tarih alanında önemli bir eksiklik bulunduğunu tabir etti. Dalgıç, bu eksikliğin lakin ortak bir gayretle giderilebileceğini vurguladı.
Somut ve kalıcı adımlar atılması gerektiğini belirten Dalgıç, mübadil kentler ortasında kurumsal bir iş birliği yeri oluşturulması teklifini lisana getirerek, Mübadil Kentler Ağı ya da Mübadil Kentler Birliği kurulmasının önemine işaret etti. Dalgıç, bu yapı aracılığıyla tertipli buluşmalar ve ortak projeler geliştirilebileceğini belirterek, ortak hafızanın canlandırılması, sözlü tarihin yazılı ve somut hale getirilmesinin gelecek nesiller açısından kritik olduğunu, farklı kentlerdeki küçük bir bilginin bile öbür bir kentteki öyküyü tamamlayabileceğini söz etti.
BOZBEY: “ATATÜRK EN BÜYÜK GÖÇMENDİR”
Bir mübadil torunu olduğunu ve dedelerinin 450 yıl sonra cet topraklarına döndüğünü anlatan Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey, mübadil derneklerinden; anıları, anıları ve yaşanmışlıkları yazılı olarak ellerinde bulundurmalarını istedi. Kendisinin de bir muhacir olduğunu tabir eden Bozbey, şöyle konuştu:
“Mustafa Kemal Atatürk bizim en büyük mübadil göçmenimizdir. Atatürk şunu söylemiş, ‘Nerede bir Yörük çadırı görsem duman tüttüğünü de gördüğümde Cumhuriyet emin ellerdedir…’ Mübadillerin bu ülkeye bakışı bu. Aslında Mustafa Kemal Atatürk bunu çok net biçimde bilenlerdendir.”
GÜNEL: “MUDANYA’DA EVİMDE ÜZERE HİSSETTİM”
Mübadil kökenleri olan bir kentten, mübadil kökenleri olan bir kente geldiğini ve çok sıcak bir misafirperverlikle karşılaştığını söyleyen Kuşadası Belediye Başkanı Ömer Günel de “Sanki Kuşadası’ndaymışım üzere bir pay kapıldım” dedi.
Mübadil göçü alan ve ağır mübadil kökeni olan bir kentin belediye başkanı olarak olabildiğince o hisleri paylaşmaya çalıştığını tabir eden Günel, “Yaşadığımız kentin insanlarının hislerini, hissiyatını, kökenlerini bilmezsek o kentte hakikat yönetemeyeceğimizi düşündüğüm için bir Yörük olarak mübadil hislerini da içtenlikle paylaşıyorum” tabirlerini kullandı.
“Mübadele Kültürü” başlıklı oturumda konuşma yapan, Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ayşegül İnginar Kemaloğlu, muharrir Saba Altınsay ve araştırmacı, tarihçi-yazar Raif Kaplanoğlu ise kelamlı tarih alanında gerçekleştirdiği çalışmaları aktardı.
Etkinlikler dahilinde, Mudanya Belediyesi Tiyatro Topluluğu göç edenlerin yaşadığı zorlukları Girit Mahallesi’nde düzenlediği bir performansla canlandırdı. Program çerçevesinde, mübadillerin anısına hazırlanan “1900’lü Yılların Başlarında Girit” isimli fotoğraf standı de Cumhuriyet Galerisi’nde açıldı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı